Türkiye'nin coğrafi işaret yolculuğunda dikkat çeken son gelişmelerden biri de Geyve ayvasında oldu. Avrupa Komisyonu, Geyve ayvasının coğrafi işaret tescili başvurusunu reddetti.
Türkiye son yıllarda coğrafi işaretler konusunda önemli bir ivme yakaladı. Türk Patent ve Marka Kurumu verilerine göre yüzlerce ürün ulusal düzeyde tescil edilirken, Avrupa Birliği nezdinde de dikkat çekici bir başarı elde edildi. Gaziantep Baklavası ile başlayan süreç, Aydın inciri, Malatya kayısısı, Milas zeytinyağı, Taşköprü sarımsağı, Giresun tombul fındığı ve Safranbolu safranı gibi birçok ürünün Avrupa tescili almasıyla devam etti. Bugün Türkiye, Avrupa Birliği tarafından tescil edilmiş onlarca ürüne sahip ülkeler arasında yer alıyor. Bu başarı, Anadolu'nun tarımsal ve gastronomik zenginliğinin uluslararası düzeyde tanınması açısından büyük önem taşıyor.
Geyve ayvasının başına ne geldi?
Sakarya'nın verimli topraklarında yetişen, Türkiye'nin en tanınmış meyvelerinden biri olan Geyve ayvası, Avrupa Birliği'nden coğrafi işaret tescili alma hedefinde beklenmedik bir engelle karşılaştı. Avrupa Komisyonu, 18 Mayıs 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmi Gazetesi'nde yayımladığı kararla ‘Geyve Ayvası’ için yapılan menşe adı koruması (PDO) başvurusunu reddetti.
Kararın ayrıntıları incelendiğinde ortaya çok farklı bir tablo çıkıyor. Avrupa Komisyonu'nun reddettiği şey Geyve ayvasının kalitesi, ünü ya da Sakarya'nın bu ürün üzerindeki tarihsel hakkı olmadı. Gerekçe başvuru sürecinin Avrupa Birliği'nin talep ettiği teknik ve hukuki koşulları karşılayamaması. Bu nedenle Geyve ayvası dosyası, bir ret kararının ötesinde, Türkiye'nin coğrafi işaret politikaları açısından dikkatle incelenmesi gereken önemli bir örnek olarak karşımızda duruyor.
Ürün değil, başvuru dosyası reddedildi
Avrupa Komisyonu'nun kararını ‘Geyve ayvası reddedildi’ şeklinde özetlemek teknik olarak doğru değil. Daha doğru ifade, ‘Geyve ayvası için yapılan başvuru reddedildi’ olmalı. Çünkü kararın hiçbir yerinde ürünün kalitesine, ününe ya da coğrafi kökenine ilişkin olumsuz bir değerlendirme bulunmuyor. Reddedilen şey, Avrupa Birliği'nin istediği bilgi ve belgeleri karşılayamayan başvuru dosyası.
Bu ayrım son derece önemli. Çünkü Avrupa Birliği'nden tescil alamamış olmak, ürünün değerini ortadan kaldırmıyor. Geyve ayvası hala Türkiye'nin en önemli ayva üretim merkezlerinden birinin sembolü olmayı sürdürüyor. Sakarya, uzun yıllardır Türkiye ayva üretiminin merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor ve bölgenin iklim koşulları ile üretim kültürü, ürünün karakteristik özelliklerinin oluşmasında belirleyici rol oynuyor. Avrupa Komisyonu'nun kararı bu gerçekleri değiştirmiyor.