tarlasera
tarlasera SATIN AL
Kapat

8.4.2020

Dünden bugüne sanayi domatesi

dunden-bugune-sanayi-domatesi1.jpg

Gıda endüstrisinin ayrılmaz parçası olan sanayi domatesinin dünya ve Türkiye’deki geçmişinde pek çok dönüm noktası bulunuyor.

Salatalık gibi kimi sebzeler sofralara hep çiğ haliyle konuk oluyor, patlıcan ya da patates gibileri ise tam tersi, dillere destan yemekleriyle. Bir de her iki ligde de top koşturanlar var, örneğin lahana, biber ya da havuç…

Sebzelerin dünyasında yalnızca salatalarda ya da yemeklerde değil, bin bir çeşit kılıkta kendini kabul ettiren ise belki de tek isim var: Domates! Salça, sos, püre, reçel, hatta kurutulmuş haliyle bile aranan bir ürün olması, onu dünyanın en popüler sebzesi yapıyor.

Domatesin bu özelliği ona, tarımdaki yüzlerce yıllık geçmişinde apayrı bir kulvar kazandırdı. Gıda sanayisinin en önemli kaynaklarından biri olan bu kulvarın adı sanayi domatesi. Peki, tarladan sofraya kadar kendine özgü bir süreci olan sanayi domatesi bugünlere nasıl geldi?

dunden-bugune-sanayi-domatesi2.jpg

Dünyanın ilk domates konservesi

Sanayilik domatesin hikayesi, 1800’lü yılların ortalarına kadar uzanıyor. Bu hikaye de tıpkı ataları gibi Amerika kıtasında başlıyor. 1847 yılında ABD’nin Pensilvanya eyaletindeki Lafayette Koleji’nde bahçıvan olarak görev yapan Harrison Woodhull Crosby ve yardımcılarının dünyada bilinen ilk domates konservesini üretmesi, domatesin sanayileşme fitilini ateşleyen ilk kıvılcım oldu.

Dünya salça ile tanışıyor

1860’ta Ohio eyaletinde ilk domates konservesi fabrikasının kurulması, domates sanayisi için bir küresel yayılım çağının geldiğinin olacağının habercisi gibiydi. Domates suyundan salçaya, ketçaptan domates püresine farklı şekillerde değerlendirilmeye başlayan ürün, sonunda ABD sınırlarını aşıp dünyanın hemen hemen her ülkesine ulaşmayı başardı.

dunden-bugune-sanayi-domatesi4.jpg

Makineli hasat büyümeyi getirdi

20. yüzyılın getirdiği yenilikler domates tarımına da yeni boyutlar katmaya başladı. Konserve yapımı için geliştirilen ekstraktör teknolojisi sayesinde ilk ticari domates suyu 1920 yılında üretildi. Yüzyılın ortalarına doğru makineli domates hasadına geçilmesiyle domates sanayisinde de ciddi bir büyüme sürecine girilmiş oldu.

Yıl 1955, yer Bursa

Sanayi domatesinin Türkiye’deki tarihi ise ilk domates salçası üretim tesisinin 1955 yılında Bursa’da kurulmasıyla başlıyor. Yerli üretim olan ilk ketçap ve domates suyunun 1958 yılında üretilmesiyle de birlikte hızlı bir fabrikalaşma sürecine giriliyor. 1963 yılında devlet yatırım ve teşvikleriyle birlikte domates ürünleri gıda endüstrisinin en önemli ayaklarından biri haline geliyor.

Türkiye en büyük üçüncü üretici oluyor

Türkiye’de 1970’li yıllarda  salça üretim kapasitesi 100 bin tonun üzerine çıktı. Sanayi domatesi yetiştiriciliği ise artık tarımsal üretimin ayrılmaz bir parçası olmuştu bile… 1980’li yıllara gelindiğinde Türkiye salça ihracatında dünyanın 3. büyük ülkesi konumuna yükseldi. Doğranmış domates teknolojisi ise 1989’da geldiği Türkiye’de yüksek bir üretim hacmi yakaladı.

dunden-bugune-sanayi-domatesi5.jpg

Sözleşmeli üretim milat oldu

Gelişen endüstriyel üretim ve yatırımlarla birlikte sanayi domatesine ihtiyaç da giderek arttı. Bu anlamda bir diğer dönüm noktasını ise sözleşmeli üretim modeli oluşturdu. Özellikle ihracata yönelik üretim yapan fabrikaların başlattığı bu uygulama sadece domates dikim alanlarını arttırmakla kalmadı, ihtiyaçlara uygun yeni domates çeşitlerinin geliştirilmesini de beraberinde getirdi.

Yeni çeşitler verimi arttırıyor

Güncel verilere göre bugün Türkiye genelinde yaklaşık 500-550 bin dekarlık bir alanda sanayilik domates yetiştiriliyor. Bu alandan hasat edilen domates miktarı ise 3 milyon 735 bin tonlarda seyrediyor. Son 10 yıllık dönemde dikim alanları ve üretim miktarında bariz dalgalanmalar yaşansa da, yeni çeşitlerle birlikte verimlilik sürekli yukarı doğru bir grafik izliyor.


Yorumlar
    Bu yazı için henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
Yorum Yaz

Yorumunuz Gönderildi

E-Bülten

Başka yerde bulamayacağınız tarım ve kültür haberlerini düzenli olarak almak için aşağıdaki kutucuğa e-posta adresinizi yazın ve gönder butonuna tıklayın; tarlasera e-bülten adresinize gelsin!

En Çok Okunanlar

TMO’dan buğday, arpa ve mısır hamleleri

TMO’dan buğday, arpa ve mısır hamleleri

Hububat fiyatlarında dünya ölçeğinde yaşanan dalgalanmalar Türkiye’yi de alarm durumuna geçirdi. TMO’nun buğday, arpa ve mısır kararları piyasada istikrarı amaçlıyor.

Tarımda yeni ufukları su mercimeği açacak

Tarımda yeni ufukları su mercimeği açacak

Bitki bilimi insanlığı yakın geleceğe hazırlamak için daha sürdürülebilir gıdalar geliştirmenin peşinde. Araştırmacıların bu açıdan rol model olarak önerdikleri bitki ise hem tanıdık hem yepyeni bir isim!

Bu koyu rengin bir anlamı var!

Bu koyu rengin bir anlamı var!

Antioksidan özelikleriyle bilim insanlarının dikkatini çeken aronya, siyaha çalan kopkoyu mor rengini de bu yönüne borçlu. Meyve kısa bir süre önce adapte olduğu Türkiye topraklarında da üretimini hızla arttırıyor.

Kadınlar tarımda da duvarları yıkıyor

Kadınlar tarımda da duvarları yıkıyor

Hindistan’da özelleştirme ve desteklerin kaldırılmasını öngören yeni tarım yasasına karşı eylemlerde beşinci aya girildi. Tarımsal üretim ve işgücünde önemli paya sahip kadınların mücadeleye verdiği katkı ise büyük anlam taşıyor.

Sel sularına direnen domatesler geliyor

Sel sularına direnen domatesler geliyor

İklim değişikliğine paralel olarak sıklaşan sel afetlerinin etkilerine karşı dirençli domates çeşitleri geliştirmek için Mersin'de çalışma başlatıldı.