tarlasera
tarlasera SATIN AL
Kapat

1.9.2019

Son zamlar yerli tütünü yeniden canlandıracak mı?

Son zamlar yerli tütünü yeniden canlandıracak mı?

Sigara piyasasında üst üste yaşanan zamlar gözleri son 16 yıldır büyük bir gerileme yaşayan yerli tütün üretimine çevirdi. Ancak eski günlere dönmek isteyen üreticilerin önünde birden fazla engel var.

Bir zamanlar Türkiye’nin marka ürünlerinden olan ve geniş bir üretici nüfusu bulunan tütün uzun yıllardır bir “fetret devri” yaşıyor. 2002 yılında üretici desteklerinin kesilmesi, ithal tütün ürünlerinin piyasaya hakim olması ve son olarak 2 yıl önce getirilen vergi zammı ve yasaklar yerli tütünün geleceğini iyice belirsizliğe itti.

Ancak son yıllarda tütün mamullerinde üst üste gelen zamlar ve son olarak Ağustos ayındaki yüzde 25’lik artış yerli tütünün konumunu yeniden tartışmaya açtı. Ciddi bir fiyat artışı yaşanan yabancı menşeli sigaralara alternatif arayışlarına giren tüketicilerin yerli tütüne yönelmesinin önündeki engel ise “açık tütün” ya da “kıyılmış tütün” olarak anılan bu ürünlerin satışının yasak olması.

15 yılda yarı yarıya azaldı

2002 yılında yürürlüğe giren 4733 sayılı Tütün Yasası ile destekleme alımlarına son verilmişti. Böylelikle sözleşmeli üretim modeli ile tütün üretimine başlanmış oldu. Geçen 16 yılda büyük kan kaybı yaşayan tütün sektöründe bu durum üretim rakamlarına da yansıdı. 2002 yılında 405 bin olan tütün üreticisi sayısı 2018 yılı itibarıyla yüzde 86 azalarak 56 bine, 160 bin ton olan tütün üretimi ise yüzde 48 azalarak 82 bin 500 tona geriledi.

Sözleşmeli tütün üretimi ile birlikte örgütsüz kalan üreticiler fiyat belirleme konusunda etkisizleşti.

Üretici fiyata itiraz edemiyor

1925’ten 1970’lere kadar artan tütün üretimi yeni kanunla geçilen sözleşmeli üretimle birlikte düşüşe geçerken, bu durum fiyatlara da etki etti. Çünkü sözleşmeli tütün üretimi ile birlikte TEKEL tasfiye edilmiş, örgütsüz kalan üreticiler fiyat belirleme konusunda etkisizleşmişti. Yaprak tütün firmaları ile üreticiler arasında düzenlenen “Tütün Alım-Satım Sözleşmesi”ne dahil olamayan üreticiler kendilerine verilen fiyata itiraz edemez hale geldi.

son-zamlar-yerli-tutunu-yeniden-canlandiracak-mi1.jpg

Sigara fabrikalarının da satıldığı bu süreçte çokuluslu şirketler yerli piyasaya hâkim olurken, yurtiçinde satılan sigaralarda yerli tütün kullanımı en alt seviyeye inmeye başladı. Özellikle Akdeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerine olan talebin kısıtlanması ile sözleşme yapacak firma bulamayan tütün üreticileri artan vergi oranları ile büyüyen sarmalık kıyılmış tütün piyasasına yöneldi. Tüketicinin de fiyatından dolayı tercih ettiği sarmalık kıyılmış tütün üretimi 2018 yılında 11 bin tonu kayıtlı olmak üzere 20-25 tona ulaştı.

Çözüm ortak hareket etmekten geçiyor

Ancak 2012 yılından sonra ithalatçı konuma geçen Türkiye’de tütünün hem yerli hem de uluslararası piyasada eski gücüne kavuşmasını sağlayacak bir girişim henüz ufukta görünmüyor. Milli Tarım Projesi’nde yeniden tanımlanan tarımsal havzalarda da tütün kendine yer bulamadı.

Üretimin en çok gerçekleştirildiği Ege, Orta Karadeniz ve Adıyaman-Hatay-Antakya havzalarında üreticilerin öncelikli beklentisi yeniden tarımsal desteklerle buluşmak. Aynı şekilde, fiyat sorununun çözümü için ise üreticilerin bir araya gelerek alım-satım sözleşmesi yaparak piyasada daha çok söz sahibi olması tek yol gibi görünüyor.


Yorumlar
    Bu yazı için henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
Yorum Yaz

Yorumunuz Gönderildi

E-Bülten

Başka yerde bulamayacağınız tarım ve kültür haberlerini düzenli olarak almak için aşağıdaki kutucuğa e-posta adresinizi yazın ve gönder butonuna tıklayın; tarlasera e-bülten adresinize gelsin!

En Çok Okunanlar

Domates tarımı göçü tersine çevirdi

Domates tarımı göçü tersine çevirdi

Isparta'nın Deregümü köyünde 15 yıl önce başlayan domates tarımı köyün kaderini baştan aşağı değiştirdi.

Tarımda kadınların cesur yürüyüşü

Tarımda kadınların cesur yürüyüşü

Keçiborlu’nun üretici kadınları bir araya gelerek lavanta kokulu bir köy yarattı. tarlasera.com 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde bu köyün kahramanlarından biri olan Huriye Tezcan ile konuştu.

Bir sanat eseri olarak lahana bahçesi

Bir sanat eseri olarak lahana bahçesi

Chicago Mimarlık Bienali’nin bu yıl en ilgi çeken eseri bir lahana bahçesi! Toprağa ekili 10 bin lahanadan oluşan sergi tarıma farklı bir gözle bakma fırsatı veriyor.

tarlasera Kasım sayısı çıktı!

tarlasera Kasım sayısı çıktı!

“Tarım sektörü kendisini topluma ne kadar anlatabiliyor” sorusunu gündeme taşıyan tarlasera’nın bu ay okurlarına bir de hediyesi var.

Yeni bütçede tarımı neler bekliyor?

Yeni bütçede tarımı neler bekliyor?

Bugün TBMM’de sunumu yapılacak yeni yıl bütçe teklifine göre tarım bütçesinde desteklere ayrılan pay yüzde 60’tan yüzde 66’ya çıkacak.