tarlasera
tarlasera SATIN AL
Kapat

28.06.2022

Domates lekeli solgunluk virüsünün dönüşü yok

Domateste lekeli solgunluk virüsünün dönüşü yok

TSWV kısaltmasıyla da bilinen domates lekeli solgunluk virüsü, kültür bitkilerinde en fazla zarar oluşturan ilk 10 virüs arasında yer alıyor. Başta domates, biber, patlıcan ve kabak olmak üzere 1000’den fazla bitki türünü etkileyen bu virüse bulaşık bitkiler için günümüzde herhangi bir tedavi yöntemi ise bulunmuyor.

İlk olarak 1915’te Avustralya’da tanımlanan ve 1930’da viral etiyolojiye sahip olduğu belirlenen domates lekeli solgunluk virüsü, dünyanın ılıman ve subtropikal bölgelerinde yetişen birçok farklı mahsulde önemli bir hastalığa yol açıyor. Kendi başına benzersiz bir virüs olarak tanımlanan TSWV için konukçu aralığı, bitki virüsleri içerisinde karşılaşılan en geniş aralıklardan biri sayılıyor. Hem monokotiledonlar hem de dikotiledonlar dahil olmak üzere, 85 farklı familyada yer alan bitki türünü enfekte edebilme özelliğine sahip bu virüs, tarımsal üretimde önemli ekonomik kayıplar yaşatıyor.

 domates-lekeli-solgunluk-2.jpg

Semptomlar konukçuya göre değişiyor

Çeşitli konukçu bitki türlerini enfekte ederek mahsuller üzerinde küresel ekonomik etki yaratan TSWV’nin konukçu yelpazesi arasında, domates ve tütün gibi tarımsal açıdan önemli ürünler yer alıyor. Konukçular arası farklılık gösteren TSWV’nin belirtileri, bitkinin yaşı, beslenmesi ve bulunduğu çevre koşulları nedeniyle de değişkenlik gösteriyor. Çok sayıda ve çeşitli semptomu bulunan domates lekeli solgunluk virüsünün yol açtığı hastalığın adlandırıldığı yaygın iki semptom bulunuyor. Virüs ilk olarak, genç yaprakların bronzlaşması ve ardından çok sayıda küçük, koyu lekelerin oluşmasına neden olurken, bir diğer semptom olarak yaprakların solgunluk benzeri bir görünüme sahip olmasını sağlıyor. Tek taraflı bir büyüme alışkanlığı geliştiren veya tamamen bodur kalabilen bitkiler, eğer ki büyüme mevsiminin başlarında virüs tarafından enfekte ediliyor ise genellikle meyve veremez hâle geliyor.

 Virüs vektör aracılığıyla iletiliyor

Dünyanın ekonomik açıdan en yıkıcı bitki virüslerinden biri sayılan TSWV’nin dolaşım yoluyla yayılımlı iletimi, en az on farklı thrips türü tarafından gerçekleştiriliyor. En yaygın bulunan thrips türünün ise özellikle seralarda yoğun bir şekilde domates lekeli solgunluk virüsünü taşıyan Frankliniella occidentalis olduğu biliniyor. Tripslerin sahip olduğu gelişim ve üreme hızları sayesinde yayılmaları da hızla gerçekleşen TSWV’nin, vektörler tarafından alınması ve bitkiye transfer edilmesi için gereken süre, vektör türüne göre değişiklik gösterebiliyor. Yalnızca larva evresindeki tripsler tarafından alındığında bulaşması gerçekleşen bu virüsün ise orta bağırsak bariyerlerinin enfeksiyonu başarıyla önlemesinden dolayı, yetişkin tripsler tarafından bulaşması gerçekleştirilemiyor.

domates-lekeli-solgunluk-3.jpg

Geliştirdikleri direnç mücadeleyi zorluyor

Çok yıllık süs bitkilerinin ve yabancı otların da dahil olduğu geniş konukçu yelpazesi ile virüsün konukçuları arasında başarılı bir şekilde taşınıyor olması, hastalığın kontrolünü oldukça zorlaştırıyor. Ek olarak, tarım alanlarında karşılaşılan vektörleri kontrol etme çabaları, trips popülasyonlarının uçabiliyor olması nedeniyle de TSWV üzerinde etkisiz kalıyor. Tripsleri kontrol etmek sera koşullarında biraz daha etkili olabiliyorken, üreticilerin vektörlere karşı kullanmış oldukları insektisitleri tekrar tekrar kullanmaktan kaçınması gerekiyor. Yaygın olarak kullanılan insektisitlere karşı kısa sürede direnç geliştirebilen tripslerin kontrolü için en iyi yaklaşım, insektisit sınıfını sürekli değiştirmek oluyor. Her ne kadar bu hastalığı ortadan kaldırmak mümkün olmasa da arı bitki materyalinin kullanılması ve enfekte olmuş tüm bitkilerin uzaklaştırılması gibi kültürel önlemlerle TSWV’nin görülme sıklığı azalıyor.


Yorumlar
    Bu yazı için henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
Yorum Yaz

Yorumunuz Gönderildi

E-Bülten

Başka yerde bulamayacağınız tarım ve kültür haberlerini düzenli olarak almak için aşağıdaki kutucuğa e-posta adresinizi yazın ve gönder butonuna tıklayın; tarlasera e-bülten adresinize gelsin!

En Çok Okunanlar

TMO’dan buğday, arpa ve mısır hamleleri

TMO’dan buğday, arpa ve mısır hamleleri

Hububat fiyatlarında dünya ölçeğinde yaşanan dalgalanmalar Türkiye’yi de alarm durumuna geçirdi. TMO’nun buğday, arpa ve mısır kararları piyasada istikrarı amaçlıyor.

Tarımda yeni ufukları su mercimeği açacak

Tarımda yeni ufukları su mercimeği açacak

Bitki bilimi insanlığı yakın geleceğe hazırlamak için daha sürdürülebilir gıdalar geliştirmenin peşinde. Araştırmacıların bu açıdan rol model olarak önerdikleri bitki ise hem tanıdık hem yepyeni bir isim!

Bu koyu rengin bir anlamı var!

Bu koyu rengin bir anlamı var!

Antioksidan özelikleriyle bilim insanlarının dikkatini çeken aronya, siyaha çalan kopkoyu mor rengini de bu yönüne borçlu. Meyve kısa bir süre önce adapte olduğu Türkiye topraklarında da üretimini hızla arttırıyor.

Zeytinde yanlışlar ve doğrular

Zeytinde yanlışlar ve doğrular

Özenli bir bitki koruma ve gübreleme zeytinde sonucu tamamen değiştiriyor. tarlasera zeytinde sık yapılan hataları uzmanlara sordu.

Kadınlar tarımda da duvarları yıkıyor

Kadınlar tarımda da duvarları yıkıyor

Hindistan’da özelleştirme ve desteklerin kaldırılmasını öngören yeni tarım yasasına karşı eylemlerde beşinci aya girildi. Tarımsal üretim ve işgücünde önemli paya sahip kadınların mücadeleye verdiği katkı ise büyük anlam taşıyor.